پرتافیلتر چیست؟ معرفی انواع، اجزا و کاربرد پرتافیلتر اسپرسوساز
در این مقاله می خواهیم بدانیم پرتافیلتر چیست؟ با اجزای اصلی و انواع پرتافیلتر نیز آشنا می شویم …
پرتافیلتر یکی از مهم ترین اجزای کلیدی دستگاه اسپرسو ساز است و وظیفه اش نگهداری سبد قهوه آسیاب شده در زمان عصاره گیری می باشد. در واقع می توان گفت پرتافیلتر، واسطه ای است میان دستگاه اسپرسوساز و قهوه آسیاب شده. جایی که آب داغ با فشار بالا از بین پودر عبور کرده و عصاره اسپرسو تولید می شود.
تعریف ساده تر: پرتافیلتر همان دستگیره فلزی اسپرسوساز است که سبد قهوه را درون خود نگه می دارد و هنگام عصاره گیری در محل مخصوص دستگاه قفل می شود. این قطعه آب داغ و پر فشار را از طریق پودر قهوه عبور می دهد و اسپرسو را خارج می کند.
نام آن از دو بخش تشکیل شده است:
- Porta به معنی حمل کردن
- Filter به معنی صافی یا فیلتر
اجزای اصلی پرتافیلتر در اسپرسوساز صنعتی:
| جزء | ویژگی |
| دسته | قسمتی که باریستا با دست می گیرد و معمولا آن را از پلاستیک فشرده، چوب یا رزین می سازند. همچنین محلی است که قهوه آسیاب شده درون آن ریخته می شود. |
| هد یا هدگروپ یا شیار | قسمت فلزی بالای پرتافیلتر که در دستگاه قفل می شود و مسیر عبور آب از بویلر را کنترل می کند. |
| سبد یا بسکت | فیلتر فلزی سوراخ دار داخل پرتافیلتر، که قهوه خرد شده در آن قرار می گیرد. |
| نازل یا خروجی | مسیر خروج اسپرسو پس از عبور از سبد؛ بعضی از پرتافیلترها دو خروجی دارند (برای دو فنجان). |
| فنر نگه دارنده | سبد را در جای خود محکم نگه می دارد تا هنگام تمپ
(فشرده شدن قهوه) جابه جا نشود. |
| بدنه فلزی | جنس بدنه پرتافیلتر معمولا از استیل ضد زنگ است. |
نکته: سبد پرتافیلترها به چند دسته تقسیم می شوند:
- تکی که حدودا ۷ گرم قهوه جا می گیرد.
- دبل که حدودا 14 گرم قهوه جا می گیرد.
- تریپل مخصوص اسپرسوهایی است که بسیار غلیظ تر و حرفه ای تر دم می شوند.
انواع پرتافیلتر:
- اولین پرتافیلترها، از نوع معمولی بوده که یک یا دو خروجی در زیر پرتافیلتر دارند. عصاره قهوه به صورت مستقیم وارد یک یا دو فنجان می شود. این نوع پرتافیلترها برای کار در کافی شاپ ها تمیزتر و حرفه ای تر هستند.
مزیت: از پاشیدن قهوه جلوگیری می شود.
عیب: باریستا نمی تواند ظاهر کرما و جریان عصاره گیری را به خوبی مشاهده کند.
- دومین نوع پرتافیلترها بدون ته هستند که در این مدل، قسمت پایینی پرتافیلتر بریده شده و سبد قهوه به صورت باز دیده می شود.
مزیت: باریستا می تواند جریان عصاره گیری را ببیند و مشکلات مثل توزیع نادرست قهوه، تمپ نامساوی یا اشتباه را متوجه شود.
عیب: اگر تمپ یا توزیع درست نباشد، قهوه به اطراف پاشیده می شود.
نکته: باریستاهای حرفه ای برای تمرین و کنترل کیفیت قهوه از این نوع پرتافیلترها استفاده می کنند.
- نوع سوم پرتافیلترهای فشاری که دارای دو دیواره هستند و فشار مصنوعی ایجاد می کنند. مخصوص دستگاه های خانگی یا قهوه هایی بوده که از پیش آسیاب شده باشند.
مزیت: حتی قهوه با کیفیت پایین یا آسیاب ناهماهنگ هم کرمای قابل قبولی می سازد.
عیب: عصاره گیری حقیقی و طعم حرفه ای اسپرسو را ارائه نمی دهد.
- نوع چهارم از پرتافیلترها، با خروجی یک فنجان یا دو فنجان هستند که بسته به اندازه سبد، می توان از پرتافیلتر تک شات یا دبل شات استفاده کرد.
نکته: در اکثر کافی شاپ ها از دبل شات استفاده می شود چون کیفیت و غلظت بیشتری ارائه می دهند.
اهمیت پرتافیلترها:
- توزیع یکنواخت فشار روی پودر قهوه
- کنترل دمای استخراج
- تاثیر مستقیم بر کیفیت کرما
- امکان تشخیص مشکلات استخراج (در مدل بدون ته)
از پرتافیلتر چگونه باید نگهداری شود؟
باید توجه داشت پرتافیلتر همیشه باید تمیز باشد، زیرا چربی های قهوه بعد از هر بار عصاره گیری باقی می مانند و اگر پاک نشوند، باعث تلخی، بوی سوختگی و تغییر طعم و مزه قهوه می شوند. بعد از هربار عصاره گیری، با آب داغ شسته شود و در پایان روز، سبد فیلتر با پودر مخصوص شست و شوی دستگاه اسپرسو ساز تمیز گردد. حتما قبل از عصاره گیری بعدی، پرتافیلتر باید خشک شود تا آب باقی مانده باعث رقیق شدن اسپرسو نشود.
به طور خلاصه باید به نکات زیر توجه داشته باشیم …
- تمیز کردن منظم بعد از هر استفاده
- شستشوی دوره ای با شوینده های مخصوص
- استفاده از برس مخصوص
نکات طلایی برای باریستاها:
همیشه پرتافیلتر را باید قبل از استفاده در گروپ هد، گرم کنید. بعد از ریختن قهوه در سبد، سطح آن را صاف کرده تا آب به صورت یکنواخت عبور کند. تمپ (فشار دادن قهوه) باید دقیق و منظم و همچینن صاف باشد تا چنلینگ (به معنی عبور نامتوازن آب از بین پود قهوه در سبد پرتافیلتر) اتفاق نیفتد. از پرتافیلتر سرد یا خیس استفاده نشود زیرا باعث افت دما و بی کیفیت شدن اسپرسو می شود.
نتیجهگیری:
پرتافیلترها تنها یک ابزارهای ساده نیستند بلکه پل ارتباطی بین فن باریستا و دستگاه اسپرسوساز صنعتی محسوب می شوند. استفاده صحیح و نگهداری مناسب از آن ها می تواند تفاوت میان یک اسپرسوی معمولی و حرفه ای را رقم بزند. درست شبیه یک نقاش که بدون تجهیزات خوب از جمله قلمو نمی تواند شاهکار خلق کند. پس در نتیجه یک باریستا هم نمی تواند بدون پرتافیلترهای مرغوب و تمیز، اسپرسو بی نقص به عمل آورد.
پس اگر به دنبال ارتقای کیفیت قهوه خود هستید، از این قطعه کوچک اما حیاتی و مهم غافل نشوید. لازم به ذکر است بهترین دستگاه های اسپرسوساز دنیا هم با پرتافیلتری کثیف یا نامرغوب، نتیجه دلخواه شما و دیگران را فراهم نمی کند.
